Cilt 2 sayfa 12

بمعناە

مایجری‌مجرا‌من‌النوركیدلانەتأكیدللمعرفة
اجمع‌:همزەنك‌ومیمك‌فتحیلەمذكری‌تاكید ایچون‌

تقول‌اخذت‌‌حقی‌ اجمع‌وبوتأكید‌ محضدراجمعون‌ وجمعاء‌واكتعون‌ وابتعون‌‌وابصعون‌ دخی

تأكید‌محضدر‌تأكیددن‌غیر‌ی‌نسنەاولەالمازلرهر‌زمان‌ماقبللرینە‌تابع‌اولور‌لر‌نە‌مبتدا‌اولور‌لر

ونەخبر‌اولور‌لرنەفاعل‌ ونەمفعول‌اولورلر‌ نتكیم‌غیری‌تأكیدلر‌كاە‌اسم‌اولوب‌كاە‌تأكید اولدقلر‌ینە

بناء‌مبتداوخبر‌اوللری‌جائزدر‌نفسە‌وعینە‌ وكاە‌كبی‌
اجمعون‌: الفك‌ومیمك‌فتحی‌ وعینك‌‌‌ضمیلە‌اجمع

لفظك‌جمعیسدر‌ واجمع‌لفظاواحد‌ ومعنی‌جمعدر‌وآنك‌ لفظندن‌‌واحدی‌یوقدر‌ویقال‌جاء‌القوم

اجمعهم‌بفتح‌المیم‌وضمها‌كماتقول‌جاؤاباكلهم‌‌جمع‌كلب‌
جمع‌: جیمك‌‌فتحی‌ومیمك‌ كسری‌ومدیلە

برلفظدركە بونكلەدخی‌تأكید اولنور‌یقال‌جاؤاجمیعاای‌‌كلهم‌‌وجمع‌بریرە كلمش‌نسنەلر‌معناسنە

دخی‌كلور‌متفرقك‌ ضتدیدروجمیع‌جیش‌معناسنە‌دخی كلور‌وجمیع‌ مجتمع‌اولان‌قبیلەیە دخی‌دیرلر

الجساع:جیمك‌كسریلە‌جمع‌اولنان‌نسنەتقول‌جماع‌الخاء‌الاخبیةلان‌الجماع‌ماجمع‌عددا وجماع

جامع‌معماسنەدكلور یقال‌‌الخمر‌جماع‌الاثم‌وبوسببدن‌بیوك‌ چوملكە‌دخی‌‌جماع‌ دیرلر‌اموركثرەیی‌‌‌

جامع‌اولدغیچون‌یقال‌قد‌جماع‌
التجمیع: علی‌‌وزن‌التكریم‌جمعەنماز‌ینە‌حاضر‌اولمق‌ یقال‌جمع‌القوم

تجمیعااذا‌شهدوا‌ الجمعةوفضواالصلوة
وتجميع:تكثیر معناسنەدەكلور‌یقال‌ جمع‌فلان‌مالا

وعددە
مجسع:میم اولك‌‌ضمی‌وثانینك‌كسری‌وتشدیدیلە‌قصی‌بن‌كلابك‌‌‌لقبیدر‌مزبورەمجمع‌دیدیلر‌

قریشدن‌‌قبائل‌شی‌ جمع‌ایدوب‌مكۀ مشرفە‌دەنازل‌قیلوب‌ آندەدار‌الندوەیی‌بنا ایتدیكچون‌وندوە

نونك‌فتحی‌ودال مهملەنك‌سكونیلە‌ جماعت‌معناسنەدر وذكراولنان‌اوجماعت‌ آندە‌جسع‌اولوب‌

مشاورەایتمك‌ایچون‌بنا‌اولنمش‌ایدی‌
المجامعة:میم‌اولك‌ضمی‌وثانینك‌فتحیلە‌ وطء‌ایتمك‌مباضعت

معناسنەوبركمسنە‌ ایلەجمع‌اولوب‌خاضر‌‌ اولمغەدخی‌دیرلر‌یقال‌جامعە‌علی‌امركذا اذاجتمع‌‌معە‌
الجوع:

جیمك‌ضمی‌ومدیلە آچلق‌معناسنەشبعك‌‌ضدیدر
المجاعة: میمك‌فتحیلە‌‌بمعناە‌ یقال‌‌‌جاع‌یجوع‌جوعا

ومجاعةویقال‌عام مجاعةقتلق‌‌ییلی‌ معناسنە
الجوعة: جیمك‌فتحی‌وواوك‌سكونیلەبركرە‌آجفق‌بناء

مرەاولمق‌‌اوزرە‌
الجیاع:جیمك‌ كسریلەجایعك‌ جمعیدر
الجایع:یانك‌كسریلە‌آج‌اولان‌ كمسنە‌یقال

رجل‌جامع‌‌وقوم‌جیاع‌
الجوع:جیمك‌ضمی‌ وواوك‌فتحی‌ وتشدیدیلەكذلك‌ جایعك‌جمعی‌یقال‌ قوم‌جوع

المجوعة:میمك‌ وواوك‌فتحی‌‌وجیمك‌سكونیلە‌كذلك‌آجلق‌‌ معناسنەیقال‌عام‌ مجموعة
الاجاعة: همزەنك

كسریلە‌آجقدرمق
التجویع:علی‌وزن‌ التكریم‌بمعناە‌یقال‌ اجاعەوجوعە وفی‌المثل‌اجع‌‌كلبك‌‌ یتعك

یعنی‌شمسی‌مضطر قل‌تاكە‌سكا‌تابع‌‌اولە‌
التجوع:فتحتینلە وواوك‌ضمی‌‌وتشدیدیلە‌قصدایلە‌آج‌اولمق

المستجیع‌:میمك‌ ضمی‌‌وجیمك‌كسری‌ ومدیلەشول‌كمسنەدركە‌همیشەآچلق‌ كوسترەیقال‌رجل‌ مستجمع

ای‌لا‌نراە‌ابدا‌‌الااری‌انە‌‌جامع‌صاحب‌قاموس‌لاتراەالاوهو‌جایع‌‌ دیمشدر
ربیعةالجوع:جیمك‌ضمی‌

مدیلەبنی‌تمیمدن‌ برقبیلەنك‌باباسی‌ آدیدركەویعەبن‌مالك‌بن‌زیدبن‌مناةبن‌ تمیمدر(فصل‌الخاء)
الخع:

خاء‌معجمەنك‌فتحی‌وبانك‌سكونیلەاورتمك‌ستر‌معناسنە‌یقال‌ خبعت‌الشیٔ‌وهو‌لغة خبأتە
الخبعة:خانك

ضمی‌وبانك‌فتحیلە‌ اورتجی‌عورت‌‌یقال‌ امرأةخبعةفبعةیعنی‌كاە‌اورتلوب‌كاە‌آچلسەوقبعە‌قافك‌

ضمیلە‌آچلمق‌آچلیجی‌معناسنە
الخبعة: خانك‌وبانك‌ضمی‌ ونونك‌سكونی‌ایلە‌ شول‌بزدركەآنك

مقدمن‌دیكوب‌‌عورتلر‌ آنكلە‌باشلر‌ین‌‌اورترلر
الخبوع:ضمتینلە‌ اوغلانك‌كثرةبكادن‌ آوازی‌چقمز

اولمق‌یقال‌‌خع‌‌الصبی‌خبوعا‌اذافحم‌‌ من‌البكاء‌وصاحب‌ صراح‌فحم‌كلمەسن‌بو‌مقامدە‌قرار‌مق‌ معناسنە

ظن‌ایدوب‌كبودشدن‌پچەازكریسنن‌دیمشدر
الختوع:ضمتینلە‌‌ كتمك‌یقال‌خنع‌ فی‌الارض

من‌الباب‌الثالث‌ اذاذهب‌وقولاغزقومی‌آلوب‌كتمك‌معناسنەدەكلورباایلەاستعمال

اولندقدەیقال‌ ختع‌‌الدلیل‌بالقوم‌ اذا‌ساربهم‌فی‌الظلمة
الختع:خانك‌ضمی‌ وتانك‌فتحیلە

شول‌قولاغزدر‌كە‌ قولاغزلقدەماهراولە 
الخوتع:خانك‌فتحی‌وواوك‌سكونیلە