Cilt 2 sayfa 120

ضادك

آی‌ایلە‌اولان‌معاملە‌دە ومیلومەكبی‌كونلە‌‌ اولان‌معاملە‌دە‌ ومعاومە‌كبی‌ییل‌ایلە‌ اولان‌‌معاملە‌دە

الاصافة:همزەنك‌ كسریلە‌بركمسنە‌نك‌ پیرلك‌وقتندە‌اوغلی‌ اولمق‌ واصافە‌فصل‌ صبفە‌ دخولەدخی‌‌

دیرلریقال‌اصاف‌القوم‌ اذا‌دخلوافی‌الصیف‌ واصافە‌دفع‌شر ایتمكەدە‌دیرلر‌تقول‌ اصاف‌اللەعنی‌

شر‌فلان‌ای‌صرفە 
صیفی:صادك‌  فتحی‌ ویاء‌اولك‌‌سكونی‌وباء‌ ثانیەنك‌تشدیدیلە‌ بررجلك‌‌اسمیدر‌كە‌اول‌

صیفی‌بن‌اكثم‌در‌‌
التصییف:‌علی‌وزن‌ التكریم‌یازە‌كفایت‌ ایتمك‌تقول‌صیفتی‌ هذاالشی‌ٔ‌‌‌‌ای‌لصیفی‌‌

الصیفة:صادك‌ فتحی‌‌ویانك‌كسری‌ وتشدیدیلە‌یازن‌‌یاغن‌ یاغمور‌‌‌‌‌یقال‌اصابتنا صیفةغزیرة‌وغزیرە

معجمتین‌وراءمهملە ایلە‌كثیر‌ەمعناسنە‌در
التصیف:فتحتینلە ویانك‌ضمی‌ وتشدیدیلە‌یازلمق‌ یقال‌

تصیف‌من‌الصیف‌كما‌ تقول‌نشتأمن‌الشتاء (فصل‌الضاد)
الضعف:‌ضادك‌فتحی‌ وعینك‌سكونیلە‌

بی‌مجال‌اولمق‌كە‌ قوتك‌‌‌خلافیدر‌ 
الضعف:ضادك‌  ‌‌ضمی وعینك‌سكونیلە‌بمعناە‌ یقال‌ضعف‌من‌الباب‌

الخامس
الضعیف: ضادك‌فتحی‌وعینك‌ كسری‌ومدیلەضعفلە متصف‌اولان‌نسنە
الضعاف:‌ضادك‌

كسریلە‌ جمعی‌ 
الضعفاء:ضادك‌ ضمی‌ وعینك‌ فتحی‌‌ والفك‌مدیلە‌كذلك‌‌ جمعی‌
الصعفة: فتحتینلە‌كذلك‌

جمعی‌
الاضعاف: همزەنك‌كسریلە‌ ضعیف‌قلمق‌یقال‌‌ اضعفە‌غیرە‌واضعاف بر‌نسنەنك‌‌اوزرینە مثلن‌‌

زیادە‌قلمغە‌دخی‌‌دیرلر‌ تضعیف‌معناسنەیقال اضعفت‌الشیٔ‌‌ اذاضعفتە واضعاف‌‌بركمسنە‌

ایچون‌برنسنە‌یی‌ مضاف‌قلمغە‌دخی‌ دیرلر‌یقال‌اضعف‌ القوم‌اذاضوعف‌لهم‌ واضعاف‌

بركمسنەنك‌دابەسی‌ ضعیف‌اولمق‌ معناسنەدە‌كلور‌یقال‌ اضعف‌الرجل‌ اذاضعفت‌دابتە

ویقال‌هوضعیف‌‌ مضعف‌فالضعیف‌ فی‌بدنە‌ والمضعف فی‌دابتە‌كما‌یقال‌قوی‌ مقوی‌‌
الاستضعاف:

همزەنك‌وتانك‌كسریلە ضعیف‌عد‌ایتمك‌یقال‌ استضعفە‌ اذاعدە‌ضعیفا
التضعیف:

علی‌وزن‌التكریم‌ برنسنە‌نك‌اصلی‌ اوزرینە‌زیادە‌ایدوب‌ مثلین‌یاخود‌اكثر‌ ایتمك‌وتضعیف‌

بركمسنەنك‌طوارن‌بر نسنە‌ضعیف‌ایتمكە‌ دخی‌دیرلر‌یقال‌ضعفە‌ السیراذااضعفە وتضعیف‌

بركمسنە‌یی‌ضعفە نسبت‌ایتمكەدخی‌ دیرلر‌
المضاعفة: میمك‌ضمی‌وعینك‌ فتحیلە‌بمعناە‌یقال‌ ضعفت‌الشیٔ

واضعفتەوضاعفتە بمعنی‌ومضاعفە‌شول زرهە‌دیرلر‌كە‌حلقە‌لری‌ ایكیشر‌ایكیشر‌كچمش اولە

الضعف:ضادك‌كسری وعینك‌سكونیلە‌بر نسنەنك‌مثلی‌ 
الضعفان:تثنیە‌سی‌ مثلان‌معناسنە‌

الاضعاف:همزەنك‌ فتحیلە‌جمعی‌امثال‌ معناسنە‌وقولە‌تعالی‌ اذا‌لاذقناك‌ضعف‌ الحیاة‌ضعف‌المماة

ای‌ضعف‌العذاب‌حیا ومیتایعنی‌عذایكی‌ مضاف‌قلورزدنیادە وآخر‌تدە‌ و
الضعاف: اثنا‌

معناسنە‌دخی‌كلور‌ ومنە‌‌قولهم‌وقع‌‌فلان‌‌ فی‌‌‌اضعاف‌كتابە‌فانە‌ برادبە‌توقصعە فی‌اثناء‌السطور والحاشیة‌

المضعوف:میمك‌ فتحی‌وعینك‌ضمی‌ ومدیلە‌مضاعف‌اولان‌ نسنە‌یقال‌اضعفت‌ الشیٔ‌فهو‌مضعوف‌

علی‌غیر‌القیاس
الضفف:‌ضادك‌ وفانك‌فتحەلریلە‌ كمسنەنك‌عیالی‌چوق‌‌ اولمق‌‌ومالك‌بن‌دینار

ایتدی‌حدثناالحسن‌ قال‌لم‌یشبع‌‌رسول‌اللە‌ صلی‌اللە‌ علیەوسلم‌من‌ خبزولحم‌الا‌غلی‌ ضفف‌‌مالك‌ایتدی‌

ضفقك‌معناسن‌ بریدوی‌عربدن‌سوأل‌ ایتدم‌ایتدی‌نتاولا مع‌الناس‌یعنی‌كثرت‌ جماعتلە‌اكل‌ایتمكدر‌

وخلیل‌ایتدی‌ضفف‌ طعام‌اوزرندە‌ال‌چوق‌ اولمقدر‌وابو‌زید‌ایتدی ضفف‌‌شدت‌ومضایفە

معناسنە‌درابن‌ الاعرابی‌دخی‌بویلە‌ دیدی‌‌تقول‌منە‌رجل‌ ضف‌الحال‌واصمعی‌ ایتدی‌ضغف‌مال‌قلیل‌

اولوب‌اكل‌‌ایدنلر‌كثیر‌ اولمقدر‌وفرا‌ایتدی‌ ضغف‌احتیاج‌ معناسنە‌در‌وضغف‌ عجلە‌

معناسنەدەكلور‌تقول‌ لقیتە‌علی‌ضغف‌ای‌علی عجلة‌كذلك‌صواوزرندە خلایقك‌ازدحامنە‌

دخی‌دیرلر
الضفة: ضادك‌فتحی‌وفانك‌ تشدیدیلە‌بناءمرەدر‌ بركرە‌مزاحمە‌ایتمك‌‌ معناسنە‌
التضاف:

تانك‌‌فتحیلە‌ صوازرندە‌مزاحمە ایتمك‌یقال‌تضافوا‌‌ علی‌الماء‌اذاكثروا‌ علیە‌
المضوف:میمك‌ فتحی‌

وفانك‌ضمی‌ومدیلە‌ شول‌‌صودركەاوزرندە‌ ازدحام‌اولە‌اصمعی‌ روایتی‌اوزرە‌یقال‌ماء مضقوف‌اذاكثر

علیەالناس‌مثل‌مشفوە ومضفوف‌شول‌كمسنە‌ یەدیرلر‌كە‌یانندەاولان‌ نسنە‌‌قالممش‌اولە‌ 
الاضف: