Cilt 2 sayfa 374

ضمی

یقال‌ایسم‌بە‌ اذااقتدی‌بە
الامام: همزەنك‌‌كسریلەشول‌ اغاجدركە‌بنااولان‌ كمسنەیتایی‌انوك‌ اوزرینە

ترتیب‌وتسویەقلور‌ بناایچون‌‌استعمال‌ اولنان‌ایپ‌كبی‌‌ خشبةالبنامعناسنە وامام‌یرك‌برجنبنە

دخی‌دیرلرویولك‌ هرجانبنەدەدیرلر ناحیە الطریق‌‌معناسنە قال‌اللەتعالی‌وانهىا

لبامام‌مبین‌وامام‌كتاب‌‌معناسنەدەكلور‌ قال‌اللەتعالی‌وكل‌شیٔ‌احصیناەفی‌‌امام‌مبین‌‌وامام‌شول‌

كمسنەیەدخی‌دیرلركەاكااقتداایدر‌لر‌
الایمة:همزەنك‌فتحی‌ویانك‌ كسریلە‌امامك‌جمعی‌ اصلندە‌

ائممةایدی همزتینلەاناء‌‌ایلەالهەكبی‌وبعدالادغام‌ همزەمكسور‌وماقبلی‌ مفتوح‌اولمغین‌

یایەقلب‌اولندی‌ اجتماع‌‌اولندی‌ همزەتینلە‌لازم‌ كلمسون‌‌دیو‌ وبواخفش‌ روایتی‌در‌وقریٔ‌‌بەقولەتعالی‌

فقاتلوا‌ایمةالكفر
الائمة:همزۀاولینك‌‌فتحی‌وثانینك‌كسریلەكذلك‌امامك‌جمعیدر اجتماع‌‌

همزتینی‌كریە‌كورمینلرقتندە‌
الاویمة: همزەنك‌‌ضمی‌وواوك‌فتحی‌ومیمك‌ تشدیدیلەتصغیریدر

همزەمفتوح‌وماقبلی‌ مضموم‌اولماغین‌واوە‌قلب‌اولندی‌
الایمیة: همزەنك‌‌ضمی‌ویاء‌ اولك‌‌فتحیلە‌

كذلك‌تصغیریدر‌مازنی‌قولی‌اوزرەواوەقلب‌ ایتمكسزن‌‌امام‌ همزەنك‌فتحیلەظرفدراوك‌معناسنە‌

تقول‌كنت‌امامە‌ای‌ قدامە
امامە:همزەنك‌ضمی‌ومیمك‌تخفیفیلەبرعورتك‌اسمیدر
الامم:فتحتینلە

قربیلەبعیدك‌مابینی‌وقریب‌معناسنەدەكلور‌وشیٔ‌یسیرەدخی‌دیرلریقال‌ماسالت‌الاامماولوظلمت‌

طلماامماویقال‌اخذت‌‌ذلك‌من‌قرب‌وامم‌ مقابل‌ معناسنەدەكلور‌تقول‌ داری‌امم‌دارە ای‌مقابتها

المؤام:میم‌اولك‌ضمی‌‌‌وثانینك‌تشدیدیلە‌ مقارب‌معناسنەدركە‌ اممدن‌‌مأخوذدر‌قریب‌ معناسنە‌یقال‌

هذاامرمؤام‌علی‌وزن‌ مضارای‌مقارب‌
ام:همزەنك‌‌فتحی‌ ومیمك‌‌‌‌سكونیلەمعنای‌‌استفهامدە

حرف‌عطفدر‌وامك‌ ایكی‌محلی‌‌واردر بری‌الف‌‌استفهامە معىادل‌‌‌ذكر‌اولنمەدركەایكیسندن‌‌

ای‌معناسی‌حاصل‌ اولورتقول‌ ازیدفی‌الدارام‌ عمر‌ووالمعنی‌‌ ایهمافیها وبرمحلی‌‌ دخی‌‌ماقبلندن‌‌منقطعة

ذكراولنمەدركەكرك‌ خبرحریقیلەاولسون‌ كرك‌‌استفهام‌طریقیلە اولسون‌‌خبردە‌ ایدر‌سن‌انهالابل‌‌

ام‌شاءیافتی‌وبونی‌ اول‌وقت‌‌دیرسن‌قچان‌برجسەنظرقیلوب‌انی‌دوەتوهم‌ایدە‌سن‌بعدە‌ظنكە

قیون‌اولمسی‌غالب‌ اولمغین‌‌اولكی‌كلامدن‌دونوب‌‌ام‌شاء‌ دیە‌سن‌ام‌‌دیە‌سن‌ام‌بو‌مقولەمحلدە

اضراب‌‌ایچون‌اولوب‌‌بل‌معناسنەاولورلكن‌بل‌كلمەسندن‌صكرە‌واقع‌اولان‌یقینی‌اولوب‌ام‌

كلمەسندن‌صكرە‌اولان‌ظنی‌اولور‌استفهامدە‌هل‌زیدمنطلق‌ام‌عمرو‌بافتی‌دیرسن‌پس‌ زیدك‌‌‌‌

انطلاقندن‌سؤل‌ ایتمەدن‌اضراب‌ایدوب‌‌غمروك‌ انطلاقندن‌‌سؤل‌ ایدر‌سن‌‌پس‌ ام‌كلمەسیلە

ظن‌واستفهام‌ واضراب‌‌حاصل‌اولوروباری‌تعالی‌نك‌لاریب‌فیە‌من‌رب‌العالمین‌ام‌یقولون‌

افتریەدیدیكی‌قولی‌ اصلندە‌استفهام‌دكلدر‌وام‌یقولون‌شكەبناء‌‌ دكلدر‌‌بلكە‌كفرەنك‌

صنعلرن‌‌تقبیح‌ایچون‌‌دركەمابعدندەبل‌ هوالحق‌من‌ربك‌‌ بیورلمش‌‌دركویاكە‌ دیدكلری‌قول‌

باطلەتنبیەاولورنتكیم‌بركمسنە‌یەالخیراحب‌الیك‌‌ام‌الشردیسك‌‌انوك‌الخیراحب‌دیجكن‌ بیلور

كن‌بونی‌سؤال‌‌ایدرسن‌آنك‌فعلن‌‌تقبیحدن‌ اوتری‌پس‌استفهام‌ انكلرایچون‌‌اولوب‌ توبیخ

وسرزنش‌مراد‌اولور‌وجوهرینك‌اصلندە استفهام‌‌دكلدر‌ دیدیكندن‌‌مرادحالا حقیقت‌استفهام‌

مراد‌دكلدر‌دیمك‌اولوروكاە‌اولور‌كە‌ام‌هل‌ كلمەسی‌اوزرە‌داخل‌ اولور‌تقول‌ام‌هل‌عندك‌عمرووكلمۀ

ام‌همزۀاستفهام‌اوزرە‌داخل‌اولماز‌لاتقول‌ اعندك‌‌زیدام‌اعندك‌ عمر‌ولان‌‌اصل‌ماوضع‌للاستفهام‌

حرفان‌احد‌هما‌الالف‌فلاتقع‌الافی‌اول‌الكلام‌‌‌والثانی‌ام‌فلاتقع‌الافی‌وسط‌الكلام‌وهل‌ انمااقیم‌‌

مقام‌الالف‌ فی‌الاستفهام‌‌‌فقط‌فلذلك‌‌‌‌لم‌یقع‌فی‌كل‌موقع‌ الاصل‌‌یعنی‌افادە‌ٔ استفهامدە‌واقتضای‌

صدردەاصل‌یرنە‌ طورمدی‌‌وام‌كاە‌اولور‌زأیدواقع‌اولور‌نتكیم‌ اماكان‌دیرلرماكان‌معناسنە
التأویم:

علی‌وزن‌التكریم‌برنسنەیی‌سمز‌قلوب‌بیوك‌ قلمق‌‌یقال‌اومەالكلاء‌تأویما‌اذا‌سمنە‌وعظم‌خلقە‌

المتأوم:میمك‌ضمی‌ وواوك‌‌فتحی‌‌ وتشدیدیلەعظیم‌الرأس‌معناسنەدر‌
الاوام:همزەنك‌