Cilt 2 sayfa 404

دلیلە

وهمزەسز‌استعمالی‌ جایٔزدر‌یقال‌ذأمە یدأمەمن‌الباب‌الثالث‌ اذاعابە‌وحقر‌ە‌مثل‌ ذأبە
المذؤم:

میمك‌فتحی‌‌وهمزەنك‌ضمی‌ومدیلەتعقیب‌ اولنان‌كمسنە
الاذأم: همزەنك‌‌كسری‌وذالك‌سكونیلەبرنسنە‌یە

اكراەایتمك‌فراروایتی‌اوزرە‌تقول‌اذأمتی‌ علی‌‌كذاای‌‌كرهتنی‌علیە
الذم‌:ذالك‌‌فتحی‌ ومیمك‌‌تشدیدیلە

یرمك‌كە‌اوكمكك‌ مقابلیدر‌‌یقال‌ذمە‌ من‌الباب‌‌الاول‌قال‌ ابن‌السكیت‌یقال‌فعل‌كذاوخلاك‌ذم‌

قال‌ولاتقل‌وخلاك‌ذنب‌والمعنی‌‌وخلامنك‌ ذم‌ای‌‌لاتذم‌
الذمیم:ذالك‌فتحی‌ومیمك‌كسری‌ومدیلە

مذموم‌اولان‌‌كمسنە وماء‌ذمیم‌مكروە‌اولان‌‌ صویە‌دخی‌دیرلر ودەمیم‌بورندن‌‌اقان‌سومكەدخی‌دیرلر

مخاط‌معناسنەوشول‌بول‌كە‌تكەنك‌ذكرندن‌ اقراكادخی‌‌ذمیم‌‌دیرلروقیونك‌ممەسندن‌ اقان‌‌سودە‌

دخی‌دیرلروذمیم‌شول‌خردە‌بیاض‌نسنەلرە دخی‌‌دیرلركە‌بورن‌ اوزرندە‌اولان‌ لیجكلردە‌قریجە

یومردەسی‌‌كبی‌‌چقر یقال‌ذم‌انفە‌وذن‌ایضا
الذمیمة:ذالك‌فتحی‌ومیمك‌كسری‌ومدیلەصویی‌ازاولان‌

قویی‌یقال‌بئرذىمیة ای‌‌قلیلةالماء
الذمام:ذلك‌كسریلە‌جمعی‌ صویی‌ازاولان‌قوییلر معناسنەوذمام‌

حرمتەدخی‌دیرلر
الذمة:ذالك‌كسری‌ ومیمك‌‌تشدیدیلەعقد‌یقال‌الذمةای‌اهل‌للعقدوابو‌عبید

ایتدی‌ذمەامان‌ معناسنەدر‌بوحدیث‌شریفدەكەبیولمشدر ویسعی‌بذمتهم‌‌ادناهم
الاذمام:همزەنك‌

كسری‌وذالك‌سكونیلە امان‌ویرمك‌یقال‌ اذمەاذااجارمواذمام‌برنسنەیی‌مذموم‌ بولمغەدخی‌دیرلر

یقال‌اذمەاذاوجدە مذموماوتقول‌اتیت‌ موضع‌‌كذاقاذممتە مذمومابرنسنەیە تكاسل‌‌

ایتمكەدخی‌دیرلریقال‌اذم‌بەاذاتهاون‌واذمام‌ذم‌اولنجق‌ایش‌ ایشلمك‌‌یقال‌ اذم‌الرجل‌اذااتی‌بمایذم‌

علیەوطواریورلمغەدخی‌دیرلریقال‌اذم‌بە بعیرەواذمت‌ ركاب‌القوم‌‌اذااعیت‌وتأخیرعن‌جماعة

الابل‌ولم‌یلحق‌بها وركاب‌رانك‌كسریلە یوك‌‌كوترن‌دوەلرە دیرلر
المذمة:میمك‌فتحی‌ودالك‌فتحی‌

وكسریلەبركمسنەیە رقت‌ایتمك‌وانوك‌‌ترك‌حرمتندەعار‌ایتمك‌ یقال‌اذهب‌مذمتهم‌ بشیٔ‌ای‌اعطهم‌شیأ

فان‌لهم‌ذمامای‌حرمةوفی‌الحدیث‌مایذهب‌ عنبی‌مذمةالرضاع‌ فقال‌غرة‌عبداوامة مذمةرضاعلە

مقصودذمام‌مرضعە‌درحرمةمرضعە‌ معناسنە‌وتخعی‌‌ رضی‌اللە‌عنە‌بو‌حدیث‌شریفك‌تفسیرندە‌ ایتدی‌

طایٔفۀعرب‌ارغلنی‌‌ممەدن‌كسدكدە‌اجرتدن‌‌ زیادەدیەیەبرنسنە ویرمكی‌مستحب‌ كوررلردی‌كویاكە

دایەیەنەویرلمك‌ كركدرتاكەحق‌ ارضاعی‌‌تمام‌ ادامیسراولە دیوسوأل‌اولنمشدر ومذمەبخلدەاستعمال‌

اولنسەذال‌مفتوح‌ قلنور‌غیری‌جایٔزدكلدریقال‌‌البخل‌‌‌‌ مذمةای‌ممایذم‌علیەوهوحلاف‌المحمدة

الاستذمام:همزەنك‌‌وتانك‌كسریلەذم‌‌اولنمجق‌‌ایش‌‌ایشلمك‌‌یقال‌ استذم‌الرجل‌الی‌الناس‌اذااتی‌بمایذم‌

علیە
التذىم‌:فتحتینلەومیمك‌ضمی‌ وتشدیدیلەبرنسنە استنكاف‌‌ایتمك‌یقال‌ لولم‌‌‌اترك‌الكذب‌‌تأثما

لترلتەتذممایعنی‌ اكركذیدن‌كناە‌ اولدیغچون‌‌اجتناب‌ ایتمم‌اندن‌استكراء‌ ایتمكین‌‌اعتباب‌ ایدردم‌

المذمم‌‌میم‌اولك‌ضمی‌وثانینك‌فتحی‌ وتشدیدیلە‌زیادە‌ مذموم‌‌اولان‌كمسنە یقال‌رجل‌مذمم‌ ای‌مذموم‌جدا

المذم:میمك‌‌ضمی‌ وذالك‌كسریلەشول‌ كمسنەدركەانوك‌ حركتی‌‌وحیثیتی‌ یوقدریقال‌رجل‌مذم‌ لاحراك‌بە

ومذم‌عیلومعناسنەدەكلوریقال‌شیٔ‌مذم‌ ای‌معیب
الذیم:ذلك‌فتحی‌ویانك‌سكونیلەعیب‌
الذام:علی‌

وزن‌الحال‌بمعناەتقول‌منە‌ذمتەاذیمە ذیما‌وذأماودأمتە ودممتەكلەبمعنی‌وفی‌المثل‌‌لاتعدم‌الحساء‌ذامایعنی

خوب‌اولان‌عیسزاولمز‌وعن‌الاخفش‌فهو‌مذیم‌علی‌النقص‌ومذیوم‌ علی‌التمام‌‌ومذیوم‌‌ علی‌التمام‌مذؤم‌ اذاهمزت

ومذموم‌من‌المضاعف‌(فصل‌‌اراء)
رئیمان:رانك‌كسری‌وهمزەنك‌ سكونیلە‌ناقە‌ولدنە‌ محبت

ایدوب‌اوزرە‌حنین‌ ایتمك‌‌یقال‌ ریٔمت‌الناقة‌ ولدهاریٔمانا‌اذاحبت‌وحنت‌علیە‌وریٔمان‌ یارە‌اوكلمغە

دخی‌دیرلریقال‌ ریٔم‌الجرح‌ریٔمااحسنامن‌الباب‌الرابع‌اذاالتأم‌ الرٔم‌رانك‌فتحی‌ وهمزەنك‌‌سكونیلە

ناقەنك‌‌ولدی‌وشول‌ دری‌‌كە‌ایچون‌ طولدروب‌‌ولد‌شكلندە‌قیوب‌ناقەنك‌اوكنە‌ قورلرانی‌ولدی‌

صنوب‌سودی‌ چكلماسون‌‌دیو‌
الرؤوم:رانك‌فتحی‌ وهمزەنك‌‌‌ضمی‌ومدیلەشول‌ناقە‌دركەولدینە

یاخودذكر‌اولنان‌‌دریە‌محبت‌اوزرە‌اولە‌ ورؤوم‌شول‌قیونە دیرلر‌كە‌یانندن‌كچن‌ كمسنەنك‌كیاسیسن‌